ไขมันในเลือดสูง ห้ามกินอะไรบ้าง รู้ทันอาหารที่ควรลดและวิธีดูแลให้ตรงจุด
เมื่อผลตรวจสุขภาพระบุว่าไขมันในเลือดสูง หลายคนเริ่มกังวลว่าอาหารจานโปรดจะยังกินได้ไหม ต้องงดไข่ งดเนื้อสัตว์ หรือเลิกกินของมันทั้งหมดหรือเปล่า ความจริงแล้ว การเลือกอาหารให้เหมาะสมเริ่มจากการรู้ว่าไขมันชนิดไหนสูง เพราะ LDL คอเลสเตอรอลกับไตรกลีเซอไรด์มีปัจจัยด้านอาหารที่ควรเน้นแตกต่างกัน
ไขมันในเลือดสูงควรลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวมาก หลีกเลี่ยงไขมันทรานส์ และจำกัดน้ำตาลกับแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะเมื่อไตรกลีเซอไรด์สูง ตัวอย่างที่ควรลด ได้แก่ หมูสามชั้น หนังไก่ เนย ครีม ขนมหวาน และเครื่องดื่มเติมน้ำตาล การดูแลจึงไม่ใช่การอดอาหาร แต่เป็นการเปลี่ยนชนิด ปริมาณ และความถี่ให้เหมาะกับผลเลือดและสุขภาพของแต่ละคน อ้างอิงหลักการจาก American Heart Association และ NHLBI เรื่องไตรกลีเซอไรด์สูง
ไขมันในเลือดสูง คือ
ไขมันในเลือดสูง คือ ภาวะที่ระดับไขมันบางชนิดในเลือดสูงเกินเหมาะสม เช่น คอเลสเตอรอลชนิด LDL หรือไตรกลีเซอไรด์ บางคนสูงเพียงชนิดเดียว ขณะที่บางคนสูงหลายชนิดร่วมกัน จึงควรอ่านผลตรวจไขมันแยกแต่ละค่า แทนการดูเฉพาะคอเลสเตอรอลรวม ค่าที่มักพบในใบตรวจสุขภาพ ได้แก่
| ค่าในผลตรวจ | ความหมายและสิ่งที่ควรรู้ |
|---|---|
| คอเลสเตอรอลรวม หรือ Total cholesterol | เป็นภาพรวมของคอเลสเตอรอลในเลือด ต้องพิจารณาร่วมกับค่าอื่น |
| LDL cholesterol | มักเรียกว่าไขมันไม่ดี หากสูงจะส่งเสริมการสะสมของคราบในผนังหลอดเลือด |
| HDL cholesterol | ช่วยขนส่งคอเลสเตอรอลกลับไปที่ตับ แต่ค่า HDL สูงไม่ได้ลบล้างความเสี่ยงจาก LDL สูง |
| ไตรกลีเซอไรด์ หรือ Triglycerides | ไขมันที่เกี่ยวข้องกับการเก็บพลังงานส่วนเกิน หากสูงมากอาจเพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบ |
ร่างกายยังต้องใช้คอเลสเตอรอลในการทำงานตามปกติ เป้าหมายจึงเป็นการควบคุมให้อยู่ในระดับเหมาะสม โดยเฉพาะ LDL ซึ่งเป้าหมายแตกต่างกันตามความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดของแต่ละคน อ้างอิง NHLBI เรื่องคอเลสเตอรอลในเลือด และ AHA เรื่องการแปลผลไขมัน
ไขมันในเลือดสูงเกิดจากอะไร
ไขมันในเลือดสูงเกิดได้จากทั้งพฤติกรรม พันธุกรรม โรคประจำตัว และยาบางชนิด จึงพบได้แม้ในคนรูปร่างผอม หรือคนที่คิดว่าตนเองกินอาหารอย่างระมัดระวังแล้ว ปัจจัยที่ควรพิจารณามีดังนี้
- กินไขมันอิ่มตัวมากเป็นประจำ เช่น เนื้อติดมัน เนย และผลิตภัณฑ์นมไขมันเต็มส่วน ซึ่งทำให้ LDL สูงขึ้นได้
- ได้รับพลังงานและน้ำตาลมากเกินไป รวมถึงดื่มแอลกอฮอล์มาก เป็นปัจจัยสำคัญของไตรกลีเซอไรด์สูง
- เคลื่อนไหวน้อยและมีน้ำหนักเกิน อาจสัมพันธ์กับระดับไขมันที่ไม่เหมาะสม
- มีประวัติในครอบครัว โดยเฉพาะญาติที่ไขมันสูงมากหรือเกิดโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย
- มีโรคบางชนิด เช่น เบาหวาน ไทรอยด์ทำงานต่ำ และโรคไต
- ใช้ยาบางรายการ เช่น สเตียรอยด์หรือยารักษาสิวกลุ่มเรตินอยด์ ซึ่งแพทย์จะประเมินร่วมกับประโยชน์ของยา
หากปรับอาหารแล้วผลเลือดยังสูง ไม่ควรสรุปว่าตนเองดูแลไม่ดีพอเสมอไป การตรวจหาสาเหตุร่วมอาจช่วยให้รักษาได้ตรงจุด และไม่ควรหยุดยาประจำเองเพราะสงสัยว่ายาทำให้ไขมันสูง อ้างอิง NHLBI เรื่องสาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
ไขมันในเลือดสูง ห้ามกินอะไรบ้าง
อาหารส่วนใหญ่ไม่ได้จำเป็นต้องห้ามเด็ดขาดสำหรับทุกคน แต่ควรลดหรือหลีกเลี่ยงตามชนิดไขมันที่สูงและปริมาณที่กินจริง การเปลี่ยนอาหารที่กินทุกวันมักทำได้ต่อเนื่องกว่าการงดอย่างเข้มงวดช่วงสั้นแล้วกลับไปกินแบบเดิม
1. ลดเนื้อติดมัน หนังสัตว์ และเมนูที่มีไขมันอิ่มตัวสูง
หมูสามชั้น หมูกรอบ ขาหมูส่วนมัน หนังไก่ และเนื้อติดมัน เป็นตัวอย่างอาหารที่ควรลดปริมาณและความถี่ โดยเฉพาะผู้ที่ LDL สูง อาจเริ่มจากเลือกเนื้อส่วนไม่ติดมัน ตัดหนังออก และเปลี่ยนบางมื้อเป็นปลา เต้าหู้ หรือถั่ว
สำหรับอาหารจานเดียว ลองเปลี่ยนข้าวหมูกรอบเป็นข้าวกับปลาอบ หรือเลือกกะเพราไก่ไม่ติดหนังและขอใช้น้ำมันน้อย วิธีสั่งอาหารมีส่วนช่วยได้ แม้จะไม่ได้ทำอาหารเองทุกมื้อ
2. ลดเนย ครีม กะทิเข้มข้น และน้ำมันที่มีไขมันอิ่มตัวสูง
ไขมันอิ่มตัวไม่ได้อยู่ในเนื้อสัตว์เท่านั้น น้ำมันมะพร้าวและน้ำมันปาล์มก็มีไขมันอิ่มตัวสูง ส่วนอาหารใส่กะทิ เช่น แกงกะทิหรือขนมกะทิ ควรใส่ใจทั้งความเข้มข้นและปริมาณที่กิน
ไม่จำเป็นต้องเลิกกินแกงทุกชนิด อาจสลับเป็นแกงเลียง ต้มยำน้ำใส หรือแกงส้ม ส่วนการผัดอาหารให้เลือกน้ำมันที่มีไขมันไม่อิ่มตัวเป็นหลักในปริมาณพอเหมาะ เช่น น้ำมันถั่วเหลืองหรือคาโนลา หลักการคือใช้ทดแทนไขมันอิ่มตัว ไม่ใช่เติมน้ำมันเพิ่มเพราะคิดว่าเป็นไขมันดี อ้างอิง AHA เรื่องไขมันอิ่มตัว
3. หลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันทรานส์ และตรวจฉลากขนมสำเร็จรูป
อย่าเหมารวมว่าขนมอบหรือมาการีนทุกชนิดมีไขมันทรานส์ เพราะสูตรและวัตถุดิบแตกต่างกัน ควรดูฉลากโภชนาการและส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์จริง พร้อมพิจารณาไขมันอิ่มตัวและพลังงานด้วย
คำว่า “ไขมันทรานส์ 0 กรัม” ไม่ได้แปลว่ากินได้ไม่จำกัด หากขนมนั้นยังมีเนย ครีม น้ำตาล หรือพลังงานสูง หลักสำคัญคือหลีกเลี่ยงไขมันทรานส์และลดไขมันอิ่มตัวไปพร้อมกัน อ้างอิง CDC เรื่องการดูแลคอเลสเตอรอล
4. ลดเครื่องดื่มหวาน ขนมหวาน และแป้งขัดสีปริมาณมาก
ผู้ที่ไตรกลีเซอไรด์สูงควรสำรวจเครื่องดื่มประจำวันด้วย เช่น ชานม กาแฟใส่นมข้น น้ำอัดลม และน้ำผลไม้เติมน้ำตาล เพราะเมนูที่ไม่มีรสมันก็อาจให้พลังงานและน้ำตาลมากได้
ข้าวและเส้นยังกินได้ แต่ควรจัดปริมาณให้เหมาะกับกิจกรรมและโรคประจำตัว สลับข้าวกล้องหรือธัญพืชไม่ขัดสี และเพิ่มผักกับโปรตีนที่เหมาะสม แทนการกินข้าวหรือเส้นจานใหญ่เพียงอย่างเดียว อ้างอิง AHA เรื่องไตรกลีเซอไรด์และคาร์โบไฮเดรตขัดสี
5. จำกัดแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะเมื่อไตรกลีเซอไรด์สูง
แอลกอฮอล์ทำให้ไตรกลีเซอไรด์สูงขึ้นได้ หากระดับสูงมาก แพทย์อาจแนะนำให้งดดื่ม ไม่ควรใช้เบียร์ ไวน์ หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นวิธีบำรุงหัวใจหรือลดไขมัน อ้างอิง NHLBI เรื่องการลดไตรกลีเซอไรด์
ตัวอย่างการเปลี่ยนเมนูในชีวิตประจำวัน
ตารางนี้เป็นแนวทางประยุกต์การเลือกอาหาร ไม่ใช่แผนอาหารเฉพาะบุคคล ปริมาณจริงควรปรับตามความต้องการพลังงานและโรคประจำตัว
แนวทางเลือกผัก ธัญพืชไม่ขัดสี โปรตีนไม่ติดมัน และนมไขมันต่ำ สอดคล้องกับ คำแนะนำอาหารเพื่อสุขภาพหัวใจของ NHLBI
ไขมันในเลือดสูงมีอาการยังไง
ไขมันในเลือดสูงส่วนใหญ่มักไม่มีอาการ ต้องอาศัยการตรวจเลือดจึงจะทราบ คนที่รู้สึกแข็งแรง ทำงานได้ตามปกติ หรือออกกำลังกายได้ ก็อาจมี LDL สูงได้เช่นกัน
อาการเวียนหัว ปวดศีรษะ หรือเหนื่อยง่าย ไม่สามารถใช้ยืนยันว่าเกิดจากไขมันสูง เพราะอาจมีสาเหตุอื่น ผู้ที่มีคอเลสเตอรอลสูงมากจากพันธุกรรมบางรายอาจพบก้อนไขมันตามผิวหนังหรือเอ็น แต่การไม่มีลักษณะเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าระดับไขมันปกติ
ดังนั้น ไม่ควรรอให้มีอาการก่อนตรวจ โดยเฉพาะคนที่มีประวัติครอบครัวหรือโรคประจำตัวที่เพิ่มความเสี่ยง อ้างอิง NHLBI เรื่องอาการของคอเลสเตอรอลสูง
ไขมันในเลือดสูง อันตรายไหม
อันตรายได้ แม้จะไม่ทำให้รู้สึกผิดปกติในทันที LDL ที่สูงต่อเนื่องส่งเสริมการสะสมของคราบในผนังหลอดเลือด เพิ่มโอกาสเกิดโรคหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง ความเสี่ยงยิ่งต้องใส่ใจเมื่อมีเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือสูบบุหรี่ร่วมด้วย อ้างอิง NHLBI เรื่องคอเลสเตอรอลและหลอดเลือด
ส่วนไตรกลีเซอไรด์ที่สูงมาก โดยเฉพาะระดับเกิน 500 mg/dL อาจเพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน จึงเป็นอีกเหตุผลที่ไม่ควรปล่อยผลเลือดผิดปกติไว้โดยไม่ประเมิน อ้างอิง NHLBI เรื่องภาวะแทรกซ้อนจากไตรกลีเซอไรด์สูง
ทำไงให้ไขมันในเลือดลดลง
การลดไขมันควรใช้หลายวิธีร่วมกัน และติดตามผลด้วยการตรวจเลือดตามแผน ไม่สามารถประเมินความสำเร็จจากความรู้สึกหรือรูปร่างเพียงอย่างเดียว
ปรับอาหารให้ตรงกับค่าที่สูง
หาก LDL สูง ให้เน้นลดไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ พร้อมเลือกผัก ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว และโปรตีนที่เหมาะสม หากไตรกลีเซอไรด์สูง ควรให้ความสำคัญเพิ่มกับเครื่องดื่มหวาน ปริมาณแป้ง พลังงานรวม และแอลกอฮอล์
จุดเริ่มต้นที่ทำได้ง่ายคือจดอาหารและเครื่องดื่มที่กินจริงสักสองสามวัน แล้วเลือกเปลี่ยนหนึ่งอย่างที่เกิดซ้ำบ่อย เช่น กาแฟหวานทุกเช้า หรือการกินเนื้อติดมันทุกมื้อ การวางแผนจากพฤติกรรมจริงช่วยให้เห็นสิ่งที่ปรับได้ชัดเจน
เคลื่อนไหวอย่างสม่ำเสมอ
สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป ตั้งเป้ากิจกรรมระดับปานกลางประมาณ 150 นาทีต่อสัปดาห์ เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ โดยเริ่มจากระดับที่ทำไหวและเพิ่มทีละน้อย ผู้ที่มีโรคหัวใจหรือข้อจำกัดด้านสุขภาพควรปรึกษาทีมรักษาเรื่องความหนักที่เหมาะสม อ้างอิง AHA เรื่องการป้องกันและรักษาคอเลสเตอรอลสูง
ดูแลน้ำหนัก การนอน และการสูบบุหรี่
หากน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักอย่างค่อยเป็นค่อยไปอาจช่วยให้ระดับไขมันดีขึ้น ควบคู่กับการเลิกสูบบุหรี่และนอนให้เพียงพอ ไม่จำเป็นต้องใช้วิธีอดอาหารรุนแรงหรือกำหนดเป้าหมายลดน้ำหนักรวดเร็ว อ้างอิง NHLBI เรื่องการรักษาคอเลสเตอรอลสูง
ใช้ยาและตรวจติดตามตามแผน
บางคนต้องใช้ยาร่วมกับการปรับพฤติกรรม โดยเฉพาะเมื่อมีความเสี่ยงสูงหรือมีปัจจัยพันธุกรรม หากแพทย์สั่งยาแล้วควรกินตามคำแนะนำ และแจ้งหากเกิดอาการที่สงสัยว่าเป็นผลข้างเคียง ผลเลือดที่ดีขึ้นระหว่างกินยาอาจแสดงว่ายากำลังได้ผล จึงไม่ควรหยุดยาเอง อ้างอิง CDC เรื่องการรักษาและติดตามไขมันสูง
ไขมันในเลือดสูง เท่าไหร่ ต้องกินยา
ไม่มีตัวเลขคอเลสเตอรอลรวมค่าเดียวที่บอกได้ว่าทุกคนต้องกินยา แพทย์จะพิจารณา LDL ไตรกลีเซอไรด์ อายุ โรคประจำตัว ประวัติโรคหลอดเลือด และความเสี่ยงโดยรวมร่วมกัน
ตัวอย่างสถานการณ์ที่ควรพบแพทย์เพื่อประเมินการใช้ยา ได้แก่
| ผลเลือดหรือประวัติสุขภาพ | แนวทางที่ควรรู้ |
|---|---|
| LDL ตั้งแต่ 190 mg/dL ขึ้นไป | เป็นระดับที่มักมีข้อบ่งชี้ให้ประเมินการใช้ยาลด LDL พร้อมหาสาเหตุร่วม ไม่ควรรอดูอาการ |
| เคยมีโรคหัวใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดสมองจากหลอดเลือดตีบ หรือโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย | อาจต้องใช้ยาแม้ LDL ไม่ถึง 190 mg/dL เพราะเป็นกลุ่มความเสี่ยงสูง |
| มีเบาหวานหรือปัจจัยเสี่ยงหลายอย่าง | อาจต้องใช้ยาที่ค่า LDL ต่ำกว่าข้างต้น โดยขึ้นกับอายุและการประเมินความเสี่ยง |
| ไตรกลีเซอไรด์ประมาณ 500 mg/dL ขึ้นไป | ควรพบแพทย์โดยเร็วเพื่อประเมินสาเหตุ ความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบ และความจำเป็นของยา |
ตารางนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่เกณฑ์สั่งยารายบุคคล อ้างอิง CDC เรื่องผู้ที่อาจต้องใช้ยาลดคอเลสเตอรอล และ NHLBI เรื่องไตรกลีเซอไรด์สูง
ต้องแยกด้วยว่า เกณฑ์พิจารณาเริ่มยา กับ เป้าหมายหลังรักษา เป็นคนละเรื่อง บางคนอาจตั้งเป้า LDL ต่ำกว่า 100 mg/dL ขณะที่ผู้มีความเสี่ยงสูงอาจต้องต่ำกว่า 70 หรือ 55 mg/dL ตามการประเมินของแพทย์ จึงไม่ควรนำเป้าหมายของคนอื่นมาใช้กับตนเองโดยตรง อ้างอิง AHA เรื่องระดับ LDL ที่เหมาะสม
วิธีป้องกัน ไขมันในเลือดสูง เริ่มได้จากพฤติกรรมประจำวัน
วิธีป้องกัน ไขมันในเลือดสูง คือ การเลือกอาหารให้เหมาะสม เคลื่อนไหวสม่ำเสมอ ดูแลน้ำหนัก และตรวจระดับไขมันตามความเสี่ยง ควรเริ่มดูแลตั้งแต่ผลเลือดยังไม่สูง โดยนำหลักการเลือกอาหารในบทความนี้มาใช้กับมื้อประจำวัน เช่น ลดเนื้อติดมัน สลับเป็นปลาและเต้าหู้ เพิ่มผักกับธัญพืชไม่ขัดสี และลดเครื่องดื่มเติมน้ำตาล
เพื่อให้ทำได้ต่อเนื่อง ลองเริ่มจากเป้าหมายเล็ก ๆ เช่น เปลี่ยนกาแฟหวานเป็นไม่เติมน้ำตาล เดินเพิ่มระหว่างวัน และวางแผนมื้ออาหารล่วงหน้า พร้อมดูแลการนอน เลิกสูบบุหรี่ และจำกัดแอลกอฮอล์ การปรับพฤติกรรมเหล่านี้ช่วยลดปัจจัยเสี่ยง แต่ไม่สามารถป้องกันไขมันสูงได้ทั้งหมด โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยทางพันธุกรรม
หากมีญาติใกล้ชิดไขมันสูงมากหรือเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย ควรแจ้งแพทย์เพื่อวางแผนตรวจคัดกรองให้เหมาะสม แม้รูปร่างผอมหรือไม่มีอาการก็ตาม ส่วนผู้ที่ตรวจพบไขมันสูงแล้ว ควรใช้แนวทางนี้ร่วมกับแผนรักษาและการติดตามผลเลือด อ้างอิง NHLBI เรื่องการป้องกันและปัจจัยเสี่ยงของไขมันในเลือดสูง และ AHA เรื่องการป้องกันและดูแลคอเลสเตอรอล
อาหารเสริมที่ช่วยเรื่องไขมันในเลือดสูง
หลายคนสนใจอาหารเสริมที่ช่วยเรื่องไขมันในเลือดสูงเพื่อใช้ควบคู่กับการดูแลอาหาร แต่ สารแต่ละชนิดมีหลักฐานต่างกัน และผลต่อ LDL ไม่เหมือนผลต่อไตรกลีเซอไรด์ บางชนิดอาจช่วยปรับค่าไขมันได้เล็กน้อย ขณะที่บางชนิดยังมีผลการศึกษาที่ไม่แน่นอน การเปลี่ยนแปลงค่าเลือดก็ไม่ได้ยืนยันโดยอัตโนมัติว่าจะลดโอกาสหัวใจวายหรือโรคหลอดเลือดสมองได้
รายการต่อไปนี้ครอบคลุมทั้งผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและน้ำมันที่ใช้เป็นอาหาร เพื่อช่วยให้เข้าใจบทบาทของแต่ละชนิด ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือรับประทานทั้งหมดร่วมกัน อาหารเสริมไม่ควรใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง อ้างอิง NCCIH เรื่องหลักฐานของอาหารเสริมกับคอเลสเตอรอล
1. น้ำมันปลา
น้ำมันปลามีกรดไขมันโอเมก้า 3 ชนิด EPA และ DHA ซึ่งมีข้อมูลด้านการลดไตรกลีเซอไรด์ โดยหลักฐานการใช้รักษาที่ชัดเจนเป็นโอเมก้า 3 ชนิดยาตามใบสั่งแพทย์ ไม่ควรนำผลนั้นมาเหมารวมกับน้ำมันปลาทุกยี่ห้อหรือทุกขนาดรับประทาน
ผลต่อระดับไขมัน: ลดไตรกลีเซอไรด์ได้ 15-30%, เพิ่ม HDL-C ได้ 1-3%, ไม่ลด LDL-C รวมแต่ช่วยปรับโครงสร้างอนุภาค LDL ให้มีขนาดใหญ่ขึ้นและเป็นอันตรายน้อยลง (ลด sdLDL)
การอ่านฉลากควรดูปริมาณ EPA และ DHA จริง ไม่ใช่ดูเฉพาะน้ำหนักน้ำมันปลารวม และไม่ควรเพิ่มขนาดเองเพื่อเลียนแบบขนาดยา เพราะการใช้ขนาดสูงมีข้อควรระวัง เช่น ความเสี่ยงหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วในบางกลุ่ม น้ำมันปลาจึงไม่ใช่ตัวเลือกที่ใช้แทนยาลด LDL โดยตรง อ้างอิง NIH Office of Dietary Supplements เรื่องโอเมก้า 3
2. สารสกัดจากกระเทียม
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจากกระเทียมอาจช่วยลดคอเลสเตอรอลรวมและ LDL ได้เล็กน้อยในผู้ที่มีค่าสูง แต่ผลขึ้นกับสูตรและการศึกษาของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรคาดหวังผลเทียบเท่ายาลดไขมัน
ผลต่อระดับไขมัน: ลด Total Cholesterol ได้ 5-10%, ลด LDL-C ได้ 3-8%, และลดไตรกลีเซอไรด์ได้เล็กน้อย (5-10%)
กระเทียมในรูปอาหารเสริมอาจทำให้ปวดท้อง ท้องอืด หรือคลื่นไส้ และอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน หรือกำลังจะผ่าตัด ควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ อ้างอิง NCCIH เรื่องกระเทียม ประโยชน์และความปลอดภัย
3. โคซานอลและสารโพลิโคซานอล
สำหรับโคซานอล ควรตรวจฉลากว่ามีสารสำคัญอะไร โดยข้อมูลในส่วนนี้กล่าวถึง โพลิโคซานอล หรือ Policosanol ซึ่งเป็นส่วนผสมของแอลกอฮอล์สายยาวที่สกัดได้จากไขพืช เช่น ไขอ้อย หากเป็นผลิตภัณฑ์สูตรผสม ต้องพิจารณาส่วนประกอบอื่นร่วมด้วย
ผลต่อระดับไขมัน: ลด LDL-C ได้ 15-25% (อ้างอิงงานวิจัยไขอ้อยคิวบา) หรือ 0-5% (อ้างอิงงานวิจัยสากล Multi-center), เพิ่ม HDL-C ได้ 5-15%, และลด Total Cholesterol ได้ 8-15%
แม้มีงานศึกษาบางส่วนรายงานผลที่ดี แต่หลักฐานการลดไขมันยังไม่สม่ำเสมอ ตัวอย่างเช่น การทดลองสุ่มในผู้มีไขมันสูง 143 คนที่ตีพิมพ์ใน JAMA พบว่าโพลิโคซานอลไม่ลดไขมันได้ดีกว่ายาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ จึงยังไม่ควรเขียนรับรองว่าลด LDL เพิ่ม HDL หรือป้องกันหลอดเลือดอุดตันได้แน่นอน อ้างอิง การทดลองโพลิโคซานอลใน JAMA และ สรุปหลักฐานจาก NCCIH
อาหารเสริม
อาหารเสริมผู้ใหญ่
4. ALA
ALA ต้องดูชื่อเต็มบนฉลากก่อน หากหมายถึงกรดแอลฟาไลโนเลนิก หรือ Alpha-linolenic acid จะเป็นกรดไขมันโอเมก้า 3 จากพืช เช่น เมล็ดแฟลกซ์และวอลนัต ร่างกายเปลี่ยน ALA เป็น EPA และ DHA ได้จำกัด จึงไม่ควรนำผลการลดไตรกลีเซอไรด์ของยา EPA หรือ DHA มาใช้รับรองผลของ ALA โดยตรง
ผลต่อระดับไขมัน: มีอัตราการแปลงสภาพเป็น EPA/DHA ค่อนข้างต่ำ (Conversion rate เพียง 5- 10% สำหรับ EPA และ <1% สำหรับ DHA)
อีกชื่อหนึ่งที่ย่อว่า ALA เช่นกันคือ กรดแอลฟาไลโปอิก หรือ Alpha-lipoic acid ซึ่งเป็นคนละสาร หากผลิตภัณฑ์ใช้ชื่อนี้ ต้องพิจารณางานวิจัยของกรดแอลฟาไลโปอิกแยกต่างหาก ไม่ใช่ใช้ข้อมูลโอเมก้า 3 มาอ้างอิง อ้างอิงข้อมูล ALA ชนิดโอเมก้า 3 จาก NIH Office of Dietary Supplements
5. น้ำมันมะกอกเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิ้น
น้ำมันมะกอกเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิ้นเป็นอาหารที่ใช้เป็นแหล่งไขมันไม่อิ่มตัวได้ บทบาทที่เหมาะสมคือ ใช้แทนเนย น้ำมันหมู หรือไขมันที่มีไขมันอิ่มตัวสูง เช่น ใช้ปรุงอาหารหรือคลุกสลัดในปริมาณพอเหมาะ พร้อมลดไขมันเดิมลง
ผลต่อระดับไขมัน: ลด LDL-C ได้ 3-5% และช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของ HDL (HDL Functionality) ในการขนส่งโคเลสเตอรอลกลับตับ (Reverse Cholesterol Transport)
ไม่จำเป็นต้องดื่มน้ำมันเพิ่มจากอาหารปกติ และไม่ควรนำประโยชน์ของน้ำมันมะกอกในรูปแบบอาหารไปสรุปว่าแคปซูลน้ำมันมะกอกทุกสูตรลดไขมันได้เท่ากัน อ้างอิง AHA เรื่องการเลือกน้ำมันประกอบอาหาร
6. น้ำมันรำข้าว
น้ำมันรำข้าวเป็นอีกทางเลือกของน้ำมันประกอบอาหารที่มีไขมันไม่อิ่มตัว และ AHA จัดเป็นหนึ่งในน้ำมันที่สามารถเป็นทางเลือกเพื่อสุขภาพได้ ควรใช้สลับหรือทดแทนไขมันอิ่มตัว โดยควบคุมปริมาณรวมตามความต้องการพลังงาน
สำหรับน้ำมันรำข้าวชนิดแคปซูล ปริมาณน้ำมันและสารสำคัญอาจต่างจากการใช้เป็นอาหาร จึงไม่ควรรับรองผลลด LDL จากชื่อวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว หรือสรุปว่ามีสารสกัดจากรำข้าวแล้วจะทดแทนการรักษาได้ อ้างอิง AHA เรื่องน้ำมันรำข้าวและน้ำมันเพื่อสุขภาพ
ผลต่อระดับไขมัน: ลด LDL-C ได้ 5-7%, ลด Total Cholesterol ได้ 5-8%, และลดไตรกลีเซอไรด์ได้เล็กน้อย (5%)
ก่อนเลือกใช้ ควรรู้ก่อนว่าค่า LDL หรือไตรกลีเซอไรด์ของตนเองสูง และนำฉลากผลิตภัณฑ์ให้แพทย์หรือเภสัชกรตรวจร่วมกับยาที่ใช้อยู่ การเลือกจากสารสำคัญ หลักฐาน และความเหมาะสมรายบุคคล มีประโยชน์กว่าการเลือกจากคำว่า “ธรรมชาติ” หรือ “บำรุงหลอดเลือด” เพียงอย่างเดียว
อาหารลดน้ำหนัก
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาหารและไขมันในเลือดสูง
Q: ไขมันในเลือดสูง กินไข่ได้ไหม
A: ไข่สามารถเป็นส่วนหนึ่งของอาหารที่เหมาะสมได้ แต่ปริมาณไข่แดงควรพิจารณาร่วมกับระดับ LDL โรคประจำตัว และอาหารทั้งวัน เลือกวิธีต้ม นึ่ง หรือทำอาหารโดยใช้น้ำมันน้อย และหลีกเลี่ยงการกินคู่กับเบคอน เนย หรือเนื้อติดมันเป็นประจำ รายการอาหารเพื่อสุขภาพหัวใจของ NHLBI รวมไข่ไว้ในแหล่งโปรตีนด้วย แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนควรกินในปริมาณเท่ากัน
Q: ต้องงดไขมันทุกชนิดหรือไม่
A: โดยทั่วไปไม่จำเป็น ควรเลือกไขมันไม่อิ่มตัวมาทดแทนไขมันอิ่มตัวและควบคุมปริมาณรวม อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ไตรกลีเซอไรด์สูงมากอาจต้องมีแผนจำกัดไขมันเฉพาะจากทีมรักษา จึงควรขอคำแนะนำรายบุคคลก่อนเพิ่มน้ำมันหรือถั่วจำนวนมาก อ้างอิงหลักการทดแทนไขมันจาก AHA
Q: คนผอมเป็นไขมันในเลือดสูงได้ไหม
A: ได้ เพราะพันธุกรรม โรคประจำตัว และยาบางชนิดมีส่วนต่อระดับไขมัน รูปร่างภายนอกจึงใช้แทนผลตรวจเลือดไม่ได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีญาติใกล้ชิดไขมันสูงมากหรือเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย อ้างอิง NHLBI เรื่องสาเหตุของไขมันผิดปกติ
Q: ใช้อาหารเสริมแทนยาลดไขมันได้ไหม
A: ไม่ควรใช้อาหารเสริมแทนยาที่แพทย์สั่ง สมาคมโรคหัวใจอเมริกันไม่แนะนำอาหารเสริมสำหรับการจัดการคอเลสเตอรอล และควรแจ้งทีมรักษาหากใช้อยู่ เพราะบางชนิดอาจมีปฏิกิริยากับยา อ้างอิง AHA เรื่องการดูแลคอเลสเตอรอล
การเริ่มดูแลวันนี้อาจง่ายเพียงเปลี่ยนเครื่องดื่มหนึ่งแก้ว เลือกโปรตีนที่ติดมันน้อยลง และนัดตรวจติดตามให้ชัดเจน เมื่อรู้ว่าค่าไหนสูงและมีเป้าหมายเท่าไร ก็จะเลือกอาหารและร่วมวางแผนการรักษาได้อย่างมั่นใจมากขึ้น
บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
สามารถนำรหัสสมาชิก 48004219 ไปซื้อได้ที่ศูนย์ธุรกิจกิฟฟารีนทั่วประเทศ
สั่งซื้อออนไลน์ : หรือติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
Fanpage : AllGiff
Email : admin@allgiff.com
โทร. 090-0491594
Line : @welove.giffarine









